Overgang en pijn: mijn interview bij Radio Eemland

Morgen, zondag 18 oktober, is het Wereld Menopauzedag. Dit jaar staat de dag in het teken van chronische pijn bij vrouwen in de overgang. Ik mocht er afgelopen week over vertellen bij Radio Eemland (tekst gaat verder onder fragment).

Stijve vingers ‘s ochtends, pijnlijke knieën, een schouder die niet meer omhoog wil of vaker hoofdpijn. Veel vrouwen denken dat dit gewoon bij ouder worden hoort. Dat hoor ik dagelijks in mijn praktijk, en ook tijdens de workshop over de overgang die ik deze week gaf bij een organisatie waar veel vrouwen werken. Toch zit er vaak meer achter.

Wat hebben hormonen met pijn te maken?

Oestrogeen werkt in je hele lichaam, ook in je gewrichten, spieren en zenuwstelsel. Het remt ontstekingen en houdt je kraakbeen soepel. Als oestrogeen in de overgang schommelt en daalt, valt een deel van die bescherming weg. Daarbij slaap je vaak slechter, verlies je sneller spiermassa en kom je makkelijker aan rond je buik. Al die dingen versterken elkaar en maken dat je pijn sterker voelt.

Dat betekent niet dat de pijn tussen je oren zit. Pijn is echt, ook als slaap en stress meespelen.

Niet alle pijn komt door de overgang

Pijnlijke gewrichten kunnen ook een andere oorzaak hebben, zoals artrose of een vorm van reuma. Dat zijn verschillende aandoeningen, en wat bij de ene helpt, hoeft bij de andere niet hetzelfde effect te hebben. Laat je klachten daarom altijd goed onderzoeken.

Wat kun je zelf doen?In het interview ging het vooral over algemene klachten bij de overgang. Hier ga ik graag dieper in op pijnklachten in je gewrichten, spieren en zenuwstelsel. Met leefstijl kun je daar invloed op uitoefenen. Leefstijl is geen wondermiddel, je kunt pijn niet zomaar wegeten of wegtrainen. Maar je kunt je lichaam wel op veel manieren ondersteunen.

• Bewegen, vooral krachttraining. Sterke spieren beschermen je gewrichten. Als je pijn hebt, ga je vaak minder bewegen. Dat is heel begrijpelijk, maar daardoor worden je spieren zwakker en wordt bewegen op den duur juist moeilijker. Luister goed naar je lichaam en bouw langzaam op, eventueel onder begeleiding van een fysiotherapeut. Ook yin yoga kan heel helpend zijn. Het houdt je bindweefsel en gewrichten soepel en heeft een ontspannende werking op je zenuwstelsel. Zo draagt het ook bij aan minder stress.

• Ontstekingsremmend eten. Kies veel groenten, peulvruchten, vette vis, noten, volkoren producten en voldoende eiwit, en eet minder suiker, bewerkt eten en alcohol. Er bestaat geen dieet dat pijn laat verdwijnen, dus wees kritisch op supplementen en strenge diëten die grote beloftes doen. Begin met een kleine stap. Schep bijvoorbeeld ‘s avonds eerst je bord voor de helft vol met groenten, en doe er dan pas de rest bij.

• Goed slapen. Pijn houdt je wakker, en na een slechte nacht voel je pijn weer sterker. Elk uur betere slaap helpt dus. Ga zoveel mogelijk op vaste tijden slapen en sta op vaste tijden op. Daglicht in je ogen in de ochtend helpt om een goed slaap-waakritme te ontwikkelen. Een wandeling in de vroege ochtend is perfect, maar even buiten staan of je raam openen en naar buiten kijken helpt ook al. Drink geen koffie na 12 uur en bouw de avond echt rustig af. Ontspannende muziek of een meditatie kan je helpen in de slaapmodus te komen. Dim de lichten en zorg voor een koele slaapkamer, ideaal is 18 graden.

• Minder stress. Stresshormonen verergeren ontstekingen en beïnvloeden hoe je pijn ervaart. De bron van stress kun je niet altijd wegnemen, maar ademhalingsoefeningen helpen je zenuwstelsel te kalmeren. Vertraag je ademhaling: adem rustig 4 tellen in door je neus, houd even vast en adem in kleine stapjes 6 tellen uit door je neus. Ook begeleide meditatie, yoga nidra en heel rustig wandelen in de natuur helpen stress te verminderen en je lichaam te laten herstellen.

• Zoek verbinding. In mijn workshop zag ik weer hoeveel het helpt als vrouwen merken dat ze niet de enige zijn. Praat erover, thuis en op je werk.

Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Kies één verandering die bij jouw leven past. Kleine gewoontes houd je veel makkelijker vol dan een complete omslag.

Leefstijl naast je behandeling

Herken je dit? Neem je klachten serieus en bespreek ze met je huisarts. Zeg er dan bij dat je in de overgang zit, want dat verband wordt niet altijd gelegd. Gebruik je medicijnen? Leefstijl kan je behandeling ondersteunen, maar vervangt die niet zomaar.

Stop of verander medicatie nooit zelf en overleg altijd met je arts. Leefstijl is de basis waar je zelf vandaag mee kunt beginnen.

Wil je weten wat jouw hormonen met je klachten te maken hebben en wat jij kunt doen? Neem gerust contact met me op.