Word je van slecht slapen dik? De verborgen link tussen slaap en gewicht

Daphne Blankestijn
2 dagen geleden
3 minuten om te lezen

Eén op de drie Nederlanders heeft regelmatig last van slaapproblemen. Maar wist je dat slecht slapen niet alleen vervelend is, maar ook direct invloed heeft op je gewicht? Recent werd ik hierover geïnterviewd door Eemland1, en gaf ik er een training over. In dit artikel leg ik uit hoe slaap en gewicht met elkaar samenhangen èn vind je een document met info hoe je je eigen ideale bedtijd berekent en andere slaaptips!

Wat is eigenlijk 'slecht slapen'?

We zijn opgegroeid met het idee dat je acht uur per nacht moet slapen om goed uitgerust te zijn. Maar het blijkt vooral te gaan om de kwaliteit van je slaap, niet alleen om het aantal uren.

Slaap verloopt namelijk in cycli van lichte, diepe en REM-slaap. Je gaat van de inslaapfase naar fysiek herstel in diepe slaap, gevolgd door REM-slaap voor geestelijk herstel en dromen. Dit cyclische patroon herhaalt zich ongeveer vijf keer per nacht. Iedere cyclus duurt zo'n 90-110 minuten.

Je wordt het meest uitgerust wakker als dat precies aan het einde van een cyclus is. Word je midden in een cyclus wakker? Dan voel je je slaapdronken en beroerd, ook al heb je technisch gezien 'genoeg uren' geslapen.

Mijn eigen ervaring als avondmens

Zelf ben ik echt een avondmens. Al van kleins af aan kon ik niet vroeg gaan slapen. Ik kwam er, waarschijnlijk tot irritatie van mijn ouders die dachten even rust te hebben, keer op keer uit. En als ik dan wel in mijn kamer bleef, verbouwde ik die compleet omdat dat hielp om in slaap te vallen. Was iedere keer weer een verrassing voor mijn ouders hoe ze me nu weer aan zouden treffen.

En dat bleef zo. Het liefst pas ver na twaalf uur gaan slapen, en op vakanties schoof het patroon steeds verder op. Maar met drie jonge kinderen en een fulltime baan kwam mijn kwaliteit van slaap steeds verder in het gedrang. Dat merkte ik niet alleen in mijn energie, maar ook in mijn gewicht en eetpatroon.

De link tussen slaap en gewicht

Waarom kun je dik worden of moeite hebben met afvallen door slechte kwaliteit van slaap? Het antwoord ligt in je hormoonhuishouding. Al na één nacht slecht slapen gebeurt er het volgende in je lichaam:

1. Je insulinegevoeligheid neemt af

Wanneer je te weinig of slecht slaapt, wordt je lichaam minder gevoelig voor insuline. Hierdoor wordt vetopslag gestimuleerd, vooral rond het buikgebied. Dit verklaart waarom mensen met chronische slaapproblemen vaak ook worstelen met buikvet.

2. Je cortisol blijft te hoog

Slechte slaap geeft je lichaam stress. Je stresshormoon cortisol blijft dan verhoogd, wat opnieuw extra vetopslag rondom je buik stimuleert. Dit is een evolutionair overlevingsmechanisme: je lichaam denkt dat er gevaar dreigt en slaat energie op voor 'slechte tijden'.

3. Je honger en verzadigingsgevoel raken verstoord

Heb je wel eens gemerkt dat je op een dag dat je moe bent veel meer trek hebt? Dat komt doordat je hongerhormoon (ghreline) toeneemt en je verzadigingshormoon (leptine) afneemt. Je herkent het vast: wanneer je moe bent is het veel moeilijker om gezonde keuzes te maken. Je hebt vooral trek in hoogcalorische, suikerrijke producten die snel energie geven.

4. Minder groeihormoon

Groeihormoon wordt vooral 's nachts aangemaakt tijdens diepe slaap. Dit hormoon is essentieel voor vetverbranding en spierherstel. Bij slechte slaapkwaliteit wordt er onvoldoende groeihormoon aangemaakt, wat je vetverbranding remt en je spiermassa kan verminderen.

Het resultaat: een vicieuze cirkel

Het resultaat van dit alles is dat je meer eet (vooral ongezonde keuzes), je lichaam energie opslaat als vet in plaats van te verbranden, en je minder energie hebt om te bewegen. Afvallen wordt letterlijk een gevecht tegen je eigen lichaam.

Zelfs als je gedisciplineerd met je voeding omgaat en regelmatig sport, saboteert slechte slaap je inspanningen. Je kunt alles 'goed' doen, maar zonder kwaliteit van slaap kom je er niet.

De conclusie

Wil je afvallen of op een gezond gewicht blijven? Dan is goede slaap net zo belangrijk als gezonde voeding en voldoende beweging. Deze drie pijlers - voeding, beweging en slaap - zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Negeer je één ervan, dan worden de andere twee veel minder effectief.

Hulp nodig bij je slaap?

Bij Studio Blankestijn help ik je niet alleen met voeding en beweging, maar kijken we naar je complete leefstijl. Dat betekent ook aandacht voor je slaapkwaliteit, stressmanagement en dagritme. Als hormonenspecialist besteed ik extra aandacht aan hoe je hormoonhuishouding - inclusief je slaapcyclus - je gezondheid en gewicht beïnvloedt.

Wil je weten hoe je jouw ideale bedtijd kunt berekenen? Of heb je praktische tips nodig om beter te slapen? Neem contact met me op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.

Bekijk ook het volledige interview op Eemland1 https://www.eemland1.nl/eemland1/wat-slaaptekort-met-je-lichaam-doet/

En mijn eigen kwaliteit van slaap? Het blijft een struggle. Als leefstijlcoach weet ik natuurlijk prima wat ik zou moeten doen. Work in progress...